FAQ | Beheer van grond

• Wat bedoelen jullie met: de grond wordt ‘van zichzelf’ gemaakt?

  We zeggen dat de grond van zichzelf is, als het land niet meer verkocht kan worden, dat er niet meer gespeculeerd kan worden en dat zij zelf géén financiële waarde meer heeft. De grondwaarde staat voor 1 cent op de balans en drukt niet meer op de productiekosten en voedt niet meer de gedachte rijk te zijn door het hebben van grond. Op die manier ontstaat er weer ruimte voor een gezonde relatie met de bodem en de mensen die daarop werkzaam willen zijn ten behoeve van het geheel door natuurvriendelijke voedselproductie en bodemherstel.

  Het juridisch eigendom is van Stichting Grond van Bestaan; zij fungeert als juridische bewaar-ring. Het economisch eigendom is van de gemeenschap en het gebruiksrecht van de ondernemer. Dit noemen wij drievoudig eigenaarschap. Deze vernieuwing van eigendom en zeggenschap is meteen de borging voor deze situatie.

• Wat is drievoudig eigenaarschap?

  Wij zien grond als een gemeengoed dat niet in private handen thuis hoort. Hoe dan wel? Wij maken drievoudig eigenaarschap mogelijk waarin  de toewijzing en uitwisseling van grond geregeld wordt in goed onderling overleg tussen drie relaties: (lokale) gemeenschap (Samen), ondernemer (Vrij) en bewaar-ring (Gelijk). Alle drie de partijen hebben hun eigen juridische structuur. Een brondocument verbindt de drie partijen op uitgangspunten. Een bruikleenovereenkomst legt de afspraken tussen deze drie partijen vast.

• Hoe verhoudt deze manier van werken zich tot de huidige juridische werkelijkheid?

  Wij houden ons aan de bestaande wet- en regelgeving. Daarbinnen creëren we onze eigen ‘rechts-ruimte’ en bepalen we zelf hoe we met elkaar om willen gaan, vastgelegd in brondocumenten, intentieverklaring en bruikleenovereenkomsten. We werken nauw samen met een door ons opgeleide notaris en fiscalist die bekend zijn met het drievoudig eigenaarschap. 

• Welke rechten, rol en taken heeft de bewaar-ring mbt de grond?

  Grond van Bestaan vertegenwoordigt de stem van de aarde en is de borging van de onverkoopbaarheid van het juridisch eigendom in het huidige stelsel. In onze uitgangspunten werken we vanuit liefde en vertrouwen en voeren daarom jaarlijks een herverbindings gesprek op de uitgangspunten uit de bruikleenovereenkomst met de ondernemer en de gemeenschap. Verder voldoet zij aan de plichten van een grondeigenaar in ons huidige stelsel. Bv: waterschapslasten. Eventuele kosten daarvan worden doorberekend aan de gebruiker. 

• Wat is de rol van de gemeenschap in het drievoudige eigenaarschap?

  De gemeenschap maakt de onderneming en de ondernemer mogelijk door de natuurvriendelijke producten, werkwijze en beheer van de plek op deze manier te willen. Zij verwerft vaak de productiemiddelen middels crowdfunding en stelt deze beschikbaar voor gebruik aan de onderneming. Zij is ook degene die de grond vrij koopt door crowdfunding.
  Zij draagt, naast Grond van Bestaan en de ondernemer zelf, bij aan het opstellen van de randvoorwaarden waaronder de grond gebruikt mag worden door de ondernemer. (Lokale) gemeenschap en ondernemer staan in directe afstemming met elkaar.

• Wat is de rol van de gebruiker

  De ondernemer krijgt het gebruiksrecht van de grond voor onbepaalde tijd voor zolang zij zich houdt aan het brondocument waarin de uitgangspunten voor de onderneming staan verwoord bij aanvang van het gebruik. Bij mogelijk onmin tussen gemeenschap en ondernemer kan Grond van Bestaan als neutrale bemiddelende partij optreden.

• Welke voorwaarden staan in de bruikleenovereenkomst richting de gebruiker?

  De bruikleenovereenkomst is een driepartijen overeenkomst tussen Grond van Bestaan, de ondernemer en de gemeenschap. Hierin staan algemene voorwaarden voor natuurvriendelijk ondernemerschap, die aangevuld kunnen zijn met maatwerkafspraken. Basis van de samenwerking is altijd het brondocument waar alle drie partijen voor tekenen.

• Wat is een brondocument?

  De bruikleenovereenkomst is een driepartijen overeenkomst tussen Grond van Bestaan, de ondernemer en de gemeenschap. Hierin staan algemene voorwaarden voor natuurvriendelijk ondernemerschap, die aangevuld kunnen zijn met maatwerkafspraken. Basis van de samenwerking is altijd het brondocument waar alle drie partijen voor tekenen.

• Wie heeft waarover zeggenschap?

  Grond van Bestaan is juridisch eigenaar en borgt de doelstellingen die opgenomen zijn in de bruikleenovereenkomst via jaarlijkse verbinding gesprekken met de ondernemer en de gemeenschap. De ondernemer heeft zeggenschap over zijn bedrijfsvoering binnen de doelstellingen. Zij stemt het wat af op de behoefte van de gemeenschap en is vrij in het ‘hoe’van haar ondernemerschap. Zij voert daarom ook het liefst haar eigen bedrijf.

• Wat zijn de overeenkomsten tussen Grond van Bestaan en andere organisaties die zich met gezamenlijk gebruik en eigendom van grond bezighouden?

  De overeenkomst van Grond van Bestaan met collega grondfondsen is de doelstelling. Al deze partijen willen natuurvriendelijke voedselproductie mogelijk maken in combinatie met bodem herstel. Zij willen allemaal de gezonde bodem veilig stellen over de generaties heen. Wij zien elkaar als partners in een groeiende beweging, en zeker niet als concurrenten.

• Wat is het verschil tussen Grond van Bestaan met andere grond beherende organisaties, die natuurvriendelijke landbouw als doel hebben?

  organisaties, die natuurvriendelijke landbouw als doel hebben? 

  Het grootste verschil van onze uitgangspunten met andere grond beherende organisaties is dat wij niet alleen grond uit de handel halen maar ook uit het financiële systeem. Dat betekent dat de grond nooit meer verkocht kan worden én voor 1 cent op de balans komt te staan. Het geld composteert om de bodem vruchtbaar te maken.

  Een tweede verschil is dat we werken met drievoudig eigenaarschap op basis van Vrij (grondgebonden ondernemer), Gelijk (Grond van Bestaan) en Samen (gemeenschap) en borgen daarmee het gevoeld eigenaarschap in de samenleving. Dit betekent dat we ook nadenken hoe de toewijzing en uitwisseling van grond dicht bij de gemeenschap kan komen te liggen die betrokken is bij de grond. 

  In het boek Vrij, Gelijk & Samenleven van Damaris Matthijsen lees je in paragraaf 11.6 een gedetailleerde vergelijking met de andere grondfondsen.

• Waarom zou ik niet zelf een eigen stichting opzetten voor het onverkoopbaar maken van onze grond, wat biedt Grond van Bestaan mij meer?

  Het is zeker mogelijk een eigen beheerstichting op te zetten om de grond onverkoopbaar te maken. De ervaring leert dat het moeilijk kan zijn een ANBI status te krijgen. Een eigen stichting opzetten kost daarnaast de nodige tijd en energie, net als de instandhouding daarvan Ook ontbreekt de ervaring vaak om dit te doen. Belangrijkste is wellicht nog de bemiddelende rol die Grond van Bestaan kan vervullen wanneer gemeenschap en ondernemer in een geschil terecht komen buiten een rechtsgang om.
  Onderdeel worden van meerdere initiatieven met eenzelfde doel het eigendom te vernieuwen is inspirerend en voedend. Jaarlijks vinden bronbijeenkomsten plaats voor alle brongenoten van Grond van Bestaan.

• Waarom betaalt de ondernemer alsnog jaarlijks voor de bruikleen na donatie van grond?

  De ondernemer en/of de gemeenschap betaalt de jaarlijkse kosten die Grond van Bestaan als juridisch eigenaar maakt. Dat betreft beheer en administratiekosten. Op dit moment is dat een bedrag van 1500 euro per project. Het bedrag is in ontwikkeling. De intentie is dat dit bedrag duidelijk lager is dan de reguliere pacht en slechts de directe beheerkosten dekt.

• Is mijn grond echt veilig bij Grond van Bestaan, over de generaties heen?

  De grond is in stappen veilig gesteld door Grond van Bestaan.

  • De grond is onverkoopbaar gemaakt en uit het financiële systeem. Het staat voor 1 cent op de balans.
  • De grond wordt in bruikleen gegeven via een drie partijen bruikleenovereenkomst. Die is moeilijk open te breken. Dankzij en met hulp van de gemeenschap kan altijd een opvolgende ondernemer gevonden worden.
  • In haar statuten staat opgenomen, dat mocht de stichting ooit moeten stoppen, de gronden, onder dezelfde voorwaarden, worden overgedragen aan de best passende  beschikbare collega grondbeheerder.
  • verandering van statuten kan alleen als alle aangesloten projecten het eens zijn.
• Wat is de optimale samenstelling van jullie bestuur?

  Bestuurders van de stichting onderschrijven de doelstelling van de stichting en hebben kennis van zaken op één of meerdere aspecten van ons werk. Zij hebben hun taken gemandateerd aan de projectorganisatie van deelgenoten.